Bijna veertig jaar na de moord op de Zweedse premier Olof Palme is de vraag nog onbeantwoord: was het een complot of een “eenzame gek”? In de documentairereeks The Palme Assassination: The Lost Trail duik ik samen met journalist Peter Isaksson in een spoor dat vele jaren onderbelicht bleef: dat van de schietgrage eenzaat Christer Andersson. Wat begon als een onwaarschijnlijk project zonder enig budget of steun van een tv-zender, groeide uit tot een serie die in Zweden indirect een nieuw debat heeft losgemaakt.

De moord op Olof Palme is in Zweden een nationaal trauma. Geen enkel ander misdrijf had zo’n grote impact, mede door het onvermogen van de politie om de zaak op te lossen. The Lost Trail gaat over de enige man in het reusachtige moordonderzoek van wie we zeker weten dat hij past in de criminele driehoek. Kortom, een verdachte met de mogelijkheid, de middelen en een motief om de moord te plegen.

Toch was Christer Andersson decennialang nauwelijks bekend bij het grote publiek. Zweedse kranten schreven zich een ongeluk over complotten en fantasten, en tv-makers conspireerden er lustig op los, maar de meest eenvoudige oplossing kwam zelden op hun radar.

Eerst was er een boek

De vierdelige docuserie bouwt voort op mijn boek De vermoedelijke moordenaar van Olof Palme. Nadat dit in 2021 verscheen, werd ik geïnterviewd voor een Zweedse podcast. De makers vonden het opmerkelijk dat een Nederlander in of all places België een boek over de beroemdste cold case van Zweden had geschreven.

Maar minstens zo interessant vonden ze mijn hoofdpersoon: Christer Andersson. Hoewel er eerder al een Deense schrijver, Paul Smith, over hem had gepubliceerd, was mijn boek het eerste dat uitgebreid citeerde uit de dossierstukken van de politie over Andersson, en waarin ook familie van hem aan het woord kwam.

Christer Andersson

Wat maakte Christer Andersson verdacht? In eerste instantie: zijn verdwenen revolver. Rond 1990 kregen bijna vijfhonderd eigenaren van revolvers in de regio Stockholm een dagvaarding in de bus. Ze moesten hun wapen inleveren voor technisch onderzoek. De politie hoopte zo de revolver te vinden waarmee Palme in 1986 was doodgeschoten. Andersson, een succesvolle sportschutter en beursspeculant, was de enige die niet reageerde op de dagvaarding. Toen de politie hier rijkelijk laat achterkwam, beweerde hij dat hij het wapen illegaal had verkocht. De speurders geloofden er niks van.

Uit het daaropvolgende onderzoek kwam naar voren dat de man geen alibi bezat voor de moordnacht en waarschijnlijk zelfs loog over wat hij toen deed. Andersson, die ook aan het signalement van de dader beantwoordde, bleek een gruwelijke hekel te hebben aan Palme en diens politiek, en had de dag voor de moord financieel verlies geleden door een beurscrash. De koersval was veroorzaakt door een maatregel van de regering-Palme.

Best veel elementen om iemand op te pakken, zou je zeggen, maar dat gebeurde niet. Hard bewijs ontbrak immers. In 2008 beroofde Andersson zich van het leven toen de politie, voor een andere kwestie, op zijn deur klopte.

Maken we een documentaire?

Een van de Zweden die de podcast beluisterden was Peter Isaksson, een Stockholmse journalist en researcher. Met hulp van Google Translate las hij mijn boek. Ik raakte met hem aan de praat. Waarom zouden we geen documentaire maken rond Christer A, zoals we hem vanaf dan noemden? Het was toch dwaas dat Zweden nauwelijks iets wist over hem!

We struinden productiehuizen en tv-zenders af om het idee te pitchen, zoals dat heet. Er was belangstelling voor onze insteek, en we kregen nergens meteen nee. Dus werden er begrotingen opgesteld en volgde er soms een tweede pitch. Maar de tv-wereld leek het toch niet aan te durven. Dat kwam voor een deel omdat het Christer A-spoor in Zweden nauwelijks bekend was. Ofwel: zo ontstaan kip-ei-vraagstukken.

Daarnaast oogde het op papier niet geweldig commercieel: een kleurloze eenzaat als Christer A kon moeilijk opboksen tegen de sappige samenzweringen die meestal het onderwerp zijn van documentaires over de moord op Olof Palme.

We doen het zelf!

Peter en ik vonden het verhaal echter te belangrijk. Via de rechtbank kregen we toegang tot onderzoeksmateriaal dat de politie aanvankelijk niet wilde vrijgeven. We voerden vertrouwelijke gesprekken met politiemensen en familieleden van Christer A. Daaruit konden we opmaken dat ook niet de minsten overtuigd waren van ’s mans schuld. Begin 2023 gaf ik een lezing over Christer A tijdens een conferentie in Stockholm die draaide rond de moord op Palme. Die werd door meer dan twintigduizend mensen bekeken op YouTube.

Enkele weken later waren we het wachten op een positief antwoord uit de tv-wereld beu. We hakten de knoop door: we gingen de documentaire zelf maken. Ons voorwerk wierp vruchten af. Vooraanstaande oud-rechercheurs en journalisten zeiden gelijk dat ze mee wilden doen, omdat ze net als wij het belang van deze docu inzagen. We gingen op bezoek bij rechtspsychologen en wroetten in de grond op zoek naar wapens. Ook hadden we gesprekken met diverse mensen die Christer A gekend hadden: familieleden, vroegere klasgenoten, schietkameraden, iemand die ooit rake klappen van hem kreeg…

Gekkenwerk

Een jaar lang hebben we gefilmd en geïnterviewd, daarna een half jaar geselecteerd en gemonteerd, zonder budget, zonder ook maar de minste zekerheid dat iemand de reeks ooit zou uitzenden.

Al snel besloten we dat het een serie zou worden. Het onderwerp en het materiaal waren simpelweg te veelomvattend voor een enkele docu van anderhalf uur. We moesten de diepte in kunnen, met interviews waarin mensen mochten twijfelen en uitpraten, en niet proberen om een gelikte, op winstbejag geprogrammeerde Netflix-docu te imiteren. Omdat we de touwtjes zelf in handen hadden, konden we een beeldtaal gebruiken die naar ons gevoel paste bij het onderwerp.

Wat we deden was gekkenwerk, zeiden velen. Dat kan kloppen. Maar in een tijd die verworden is tot een dictatuur van data, en waarin grote media steeds minder investeren in onderzoeksjournalistiek, moet je zelf het initiatief nemen, meenden Peter en ik. Ook al kost het sloten geld en zeeën tijd.

Zweden ontwaakt

In januari 2025 brachten we The Palme Assassination: The Lost Trail uit, achter een betaalmuur op de website PalmeDocumentary.com. Ook was de serie te zien op het Amerikaanse indie-platform Altavod.

Als ik dit schrijf zijn we negen maanden verder en durf ik te concluderen dat onze reeks opmerkelijk veel heeft losgemaakt. Niet alleen wordt ze goed bekeken, ook zijn de voorbije maanden twee grote Zweedse kranten met podcasts gekomen die exact dezelfde insteek hadden als The Lost Trail en waarvoor vaak dezelfde mensen werden geïnterviewd. Christer A is vandaag een geëtableerd spoor in Zweden en niet langer meer die rare figuur die alleen de borstelige wenkbrauwen van gepensioneerde flikken doet fronsen.

In augustus 2025 besloten we de betaalmuur te slopen en de serie op YouTube te slingeren, zodat nog meer mensen over Christer A kunnen horen. Ook gekkenwerk wellicht, maar zoals gezegd: gekken zijn nodig en belangrijke verhalen moet je vertellen. En gezien de tienduizenden views en de honderden, vaak zeer positieve reacties die de reeks intussen kreeg, blijkt dat verhaal een snaar te raken.

---

Kijk naar The Lost Trail en oordeel zelf. Kies in het menu voor Nederlandse ondertiteling als deze niet vanzelf aanspringt.

---