Familie: heb je geluk, dan is het een warm nest. Heb je pech is het bevroren grond. In de bijzonder goedgemaakte Waalse docureeks Mécanique du Crime, nu te zien op VRT Max, maken we kennis met een jongen die zijn gezin uitmoordde, een ander gezin dat de dochter doodschoot, en meerdere gezinnen die elkaar steunden onder de meest verschrikkelijke omstandigheden.

Een degelijke true crime-reeks vertelt je iets over hoe mensen met elkaar omgaan, en hoe rechtvaardig ons rechtssysteem werkelijk is. Maar onder invloed van Netflix en aandeelhouders die vinden dat ellende best glossy mag zijn, is het genre de laatste jaren vervlakt tot een sjabloon: een openingsscène met dronebeelden, opnames van een gesprek met een alarmcentrale, supersnelle beeldwisselingen, ultrakorte citaten die als cliffhanger dienen voor de volgende ultrakorte citaten, gefilterde archiefbeelden, color grading die steeds een donkerder laagje groen opzoekt, en dat ondersteund door soundscapes die je vroeger alleen hoorde in goedkope horrorfilms.

Mécanique du Crime is niets van dat al, en daardoor zoveel meer. Het tweede seizoen presenteert in een rustig tempo en zonder nodeloos spektakel drie verhalen uit de rauwe werkelijkheid van de Belgische juryrechtspraak. En vergeef me de woordkeuze: ze grijpen elk op hun manier naar de keel.

De kreukvrije zoon

De sobere aanpak past bij de rode draad in deze reeks: families. U weet wel, dat knusse concept dat ons op aarde zet. In een ideale situatie, heb ik horen vertellen, kunnen gezinsleden alles tegen elkaar zeggen en domineren begrip, tolerantie en gelukzalige liefde. Maar thuis bij Léopold Storme lag dat toch iets ingewikkelder. De dan 19-jarige student vermoordt in 2007 zijn ouders en zus in hun stoffenwinkel in de Brusselse Marollen. Al is geslacht een beter woord dan vermoord: ze kregen alles bij elkaar 101 messteken te verduren.

Zijn oom en grootmoeder houden Léopold tot in de rechtszaal de handen boven het hoofd, ondanks dat hij zijn verklaringen, zodra de vorige versie door bewijsmateriaal wordt ontkracht, telkens vervangt door een nieuw, nog onwaarschijnlijker scenario. Hij blijft wel ontkennen dat hij de moorden pleegde.

Dit is het jongetje dat nooit een scheve schaats rijdt, denkt de familie. Maar de werkelijkheid is weerbarstiger. Dat blijkt als zijn vrienden tijdens het proces vertellen wat hij buiten het zicht van de stoffenwinkel uitsteekt. Léopold, die we tijdens de docu ook kunnen zien en horen, lijkt al zijn leven lang een rol te spelen, om maar aan het beeld van de voorbeeldige, vriendelijke en kreukvrije zoon te voldoen. Tot er iets in hem moet zijn geknapt, al weten we tot vandaag niet wat.

Eremoord in Charleroi

Ook de ouders van de 20-jarige Sadia uit Charleroi willen graag dat hun kind aan de verwachtingen voldoet. In haar geval betekent dit: trouwen met een neef in Pakistan die ze enkel kent van de via Skype voltrokken verloving. Sadia, geboren in België uit Pakistaanse ouders, heeft andere plannen. Zij wil zelf bepalen hoe ze haar leven leidt, en dus studeert ze rechten en houdt ze er een Belgische vriend op na.

Het leidt tot een breuk met haar familie. Daarna gebeurt er iets wat Sadia als een verzoening opvat, maar wat in werkelijkheid een valstrik blijkt. Uiteindelijk staan haar ouders, haar broer en een van haar twee zussen terecht voor moord. Het is verbijsterend te zien hoe de ouders, met rollende tranen in de rechtbank, de verantwoordelijkheid van zich af blijven schuiven, ondanks dat de feiten tegen ze spreken.

Eremoord, wordt zoiets genoemd. Maar zoals een magistraat opmerkt: er is niets eervols aan moord.

Marc en Corinne

De derde en laatste aflevering van Mécanique du Crime is gelukkig hoopgevend. Ondanks het onderwerp: de dubbele moord op het jonge koppel Marc en Corinne. Zij verdwenen in 1992 van de aardbodem om tien dagen later vermoord te worden teruggevonden in een bos in de Ardennen. De daders, die intussen ook al een derde slachtoffer maakten, zijn dan al gepakt. Marc en Corinne zijn met een riotgun in de rug geschoten, omdat de daders hun auto wilden hebben. En ja, dan kan je de eigenaar natuurlijk niet laten leven.

De twee killers, allebei op proefverlof uit de gevangenis als ze de moorden plegen, komen ijskoud en cynisch over, maar ook als jongens die goed beseffen dat de hele wereld ze haat, en die wellicht denken dat de wereld dat altijd al deed. De vader van Corinne toont dan een enorm groot hart en bezoekt, op de avond van de begrafenis van zijn dochter, de adoptieouders van een van de twee daders. Zij zijn óók slachtoffers, vindt hij, en hebben dus even goed recht op medeleven. Een indrukwekkend gebaar.

Op weg naar Child Focus

De ouders van Marc en Corinne hebben elkaar in hun tragische zoektocht gevonden. Ze proberen via een petitie de regels voor detentieverlof aan te scherpen. Ook richten ze een vereniging op om andere ouders van verdwenen kinderen te ondersteunen. En die zijn er nogal veel in die tijd. In 1995 kloppen bijvoorbeeld de ouders van Julie en Mélissa bij ze aan. De twee meisjes worden een jaar later vermoord teruggevonden in een van de vijf achtertuinen van Marc Dutroux. De federale overheid richt dan Child Focus op, dat de activiteiten van de vzw Marc & Corinne overneemt.

Slotsom: misdaad komt ook in de beste families voor, én haalt soms het beste uit een familie naar boven. Helaas, moet je daar dan bij zeggen.

Mécanique du Crime is te zien op VRT Max.